„Niematerialne – przekaż dalej” – nowy program dotacyjny Narodowego Instytutu Dziedzictwa

Głównym celem programu „Niematerialne – przekaż dalej” jest wspieranie projektów dotyczących zjawisk wpisanych na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, służących wzmocnieniu przekazu pokoleniowego, ochrony i popularyzacji tych zjawisk. Działania realizowane w ramach programu powinny zwiększają wiedzę społeczeństwa na temat roli tego dziedzictwa w kulturze lokalnej i ogólnopolskiej, aktywizują społeczności lokalne i budują sieci współpracy w zakresie poznawania, ochrony i opieki nad dziedzictwem niematerialnym. Program został ogłoszony po raz pierwszy w 2023 r., w związku z 20. rocznicą powstania Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz 10. rocznicą Krajowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W kolejnych latach planujemy kontynuację tego programu dotacyjnego.

„Górale Żywieccy – dudy czy gajdy?” 

Jako Fundacja Górom chcemy zwiększać świadomość mieszkańców Żywiecczyzny na temat subregionów, zamieszkanych przez górali żywieckich: Doliny Koszarawy, znanej z występowania dud żywieckich, oraz Doliny Soły, gdzie historycznie dominowały gajdy. 

Muzyka wykonywana przez kapele góralskie i zespoły regionalne z całego obszaru Żywiecczyzny zdaje się być obecnie bardzo zbliżona w całym regionie. Niemniej jednak kilkadziesiąt lat temu, kiedy to w Dolinie Koszarawy dominowali dudziarze, a w Dolinie Soły grający na gajdach gajdosze, muzyka górali żywieckich była zróżnicowana.

Obecna tendencja do unifikacji folkloru górali Żywieckich może być zrozumiana jako naturalna ewolucja, jednak warto docenić i pielęgnować dziedzictwo tych dwóch subregionów, które kiedyś różniły się od siebie nie tylko krajobrazem, ale także dźwiękami, które przyciągały uwagę i oddawały bogactwo kultury górali żywieckich. Przez poznawanie i szanowanie tych różnic, możemy lepiej zrozumieć naszą historię i dziedzictwo muzyczne, które jest częścią naszej tożsamości.

Co planujemy?

Tworzymy grupę „Wolontariat Górom” dla której przeprowadzimy szkolenia z archiwistyki. Szkolenia poprowadzą specjaliści z Centrum Archiwistyki Społecznej.

Przeprowadzimy badania terenowe w Dolinie Koszarawy i Dolinie Soły. Grupa wolontariuszy pod opieką tutorów przeprowadzi badania terenowe w dwóch subregionach Żywiecczyzny, mające na celu zgłębienie tradycji muzycznej regionu. Odwiedzimy 3 muzykantów i 3 śpiewaczki starszego pokolenia górali żywieckich, zbierając informacje o ich repertuarze. Równocześnie analizować będziemy archiwalne nagrania.

Opracujemy i nagramy 7 utworów z doliny Koszarawy w składzie dudy skrzypce, oraz 7 utworów z doliny Soły w składzie gajdy skrzypce.

28 października w Sopki Stopki w Cięcinie odbędzie się koncert i konferencja „Górale Żywieccy – dudy czy gajdy?

𝟭𝟴:𝟬𝟬 𝗦ł𝗼𝘄𝗼:

▪️ O dudach i dudziarzach – Przemysław Ficek
▪️ O Gajdach i gajdoszach – Maciej Szymonowicz
𝟮𝟬:𝟬𝟬 𝗠𝘂𝘇𝘆𝗸𝗮:
▪️ Kapela Ochodzita
▪️ Skład Niearchaiczny
Podczas konferencji posłuchacie o dawnych muzykantach i muzyce górali żywieckich z Doliny Soły i Koszarawy, a podczas koncertu usłyszycie gajdy w muzyce Kapeli Ochodzita i dudy w muzyce Składu Niearchaicznego.

AKTUALNOŚCI

Szkolenie z archiwistyki już za nami | 18.09.2023

Przeprowadzamy badania muzyki w subregionach Żywiecczyzny, analizując różnice i podobieństwa w muzyce górali z Doliny Koszarawy, znanej z występowania dud żywieckich i Doliny Sołygdzie dominowały gajdy.

16 września zorganizowaliśmy szkolenie z archiwistyki dla naszej grupy Wolontariat Górom. Szkolenie poprowadziło Centrum Archiwistyki Społecznej.

Uczestnicy dowiedzieli się, jak przeprowadzać wywiady terenowe, przygotowywać kwestionariusze i obsługiwać sprzęt do nagrywania. Następnie omówiliśmy proces opracowywania zebranych materiałów, w tym tworzenie kart wywiadu, transkrypcję i korzystanie z odpowiednich programów.

𝗕𝗮𝗱𝗮𝗺𝘆 𝗺𝘂𝘇𝘆𝗸𝗲̨ 𝘄 𝘀𝘂𝗯𝗿𝗲𝗴𝗶𝗼𝗻𝗮𝗰𝗵 𝗭̇𝘆𝘄𝗶𝗲𝗰𝗰𝘇𝘆𝘇𝗻𝘆 – odwiedziliśmy Anne Foja z Sopotni Małej | 29.09.2023
 
Naukowy tytuł, który sprowadza się do prostych ludzkich gestów. W tym przypadku do odwiedzin seniorów – muzykantów i śpiewaczek z Doliny Koszarawy oraz Doliny Soły analizując różnice i podobieństwa w ich muzyce, fotografując i nagrywając materiały dla przyszłych pokoleń.
 
𝗣𝗶𝗷𝗲𝗺𝘆 𝗵𝗲𝗿𝗯𝗮𝘁𝗸𝗲̨ 𝗮𝗹𝗯𝗼 𝗸𝗮𝘄𝗲̨ 𝘇 𝗴𝗿𝘂𝗻𝘁𝗲𝗺 𝗶 𝘄𝘀ł𝘂𝗰𝗵𝘂𝗷𝗲𝗺𝘆 𝘀𝗶𝗲̨ 𝘄 𝗽𝗶𝗲̨𝗸𝗻𝗲, 𝘄𝘇𝗿𝘂𝘀𝘇𝗮𝗷𝗮̨𝗰𝗲 𝗶 𝗶𝗻𝘀𝗽𝗶𝗿𝘂𝗷𝗮̨𝗰𝗲 𝗵𝗶𝘀𝘁𝗼𝗿𝗶𝗲, 𝗺𝗲𝗹𝗼𝗱𝗶𝗲 𝗶 𝘁𝗿𝗮𝗱𝘆𝗰𝗷𝗲.
Każde spotkanie to inna historia, ale z każdej bez wyjątku można by nakręcić film, przy którym Znachor z Netflixa to zaledwie mrzonka.
 
W piątek 29 września 2023 odwiedziliśmy 𝗽𝗮𝗻𝗶𝗮̨ 𝗔𝗻𝗻𝗲̨ 𝗙𝗼𝗷𝗲̨ 𝘇 𝗦𝗼𝗽𝗼𝘁𝗻𝗶 𝗠𝗮ł𝗲𝗷 – zerknijcie na fotki (Dominik Imielski fotograf), a materiał dźwiękowy już jest w trakcie przygotowania.
𝗧𝗼, ż𝗲 𝗯𝗮𝗱𝗮𝗺𝘆 𝗺𝘂𝘇𝘆𝗸𝗲̨ 𝘄 𝘀𝘂𝗯𝗿𝗲𝗴𝗶𝗼𝗻𝗮𝗰𝗵 𝗭̇𝘆𝘄𝗶𝗲𝗰𝗰𝘇𝘆𝘇𝗻𝘆 𝘁𝗼 𝗷𝘂ż 𝘄𝗶𝗲𝗰𝗶𝗲 | 1.10.2023
 
Tym razem wybraliśmy się do Pana 𝗠𝗶𝗲𝗰𝘇𝘆𝘀ł𝗮𝘄𝗮 𝗞𝗮𝗺𝗶ń𝘀𝗸𝗶𝗲𝗴𝗼.
W Przyborowie skończyła nam się droga więc zostawiliśmy auta na parkingu i „𝘇 𝗯𝘂𝘁𝗮” 𝘀𝘁𝗿𝗼𝗺ą 𝗱𝗿𝗼𝗴ą 𝗽𝗿𝘇𝗲𝘇 𝗹𝗮𝘀 po 30min dotarliśmy do celu. Chętnie pokazalibyśmy Wam gdzie byliśmy, jednak google.maps.com jeszcze tam nie dotarł (i zapewne jeszcze długo nie dotrze).
 
Pomimo wymagających warunków życia oraz, że nie znaliśmy się wcześniej z Panem Mieczysławem i Jego rodziną to 𝘇𝗼𝘀𝘁𝗮𝗹𝗶ś𝗺𝘆 𝘁𝗮𝗸 𝗰𝗶𝗲𝗽ł𝗼 𝗶 𝘀𝗲𝗿𝗱𝗲𝗰𝘇𝗻𝗶𝗲 𝗽𝗿𝘇𝘆𝗷ę𝗰𝗶 jakbyśmy byli tą dawno nie widzianą rodziną.
𝗝𝗲𝘀𝘁𝗲ś𝗺𝘆 𝗻𝗶𝗲𝘇𝘄𝘆𝗸𝗹𝗲 𝘄𝗱𝘇𝗶ę𝗰𝘇𝗻𝗶, ż𝗲 𝗻𝗮 𝘄ł𝗮𝘀𝗻𝗲𝗷 𝘀𝗸𝗼́𝗿𝘇𝗲 𝗺𝗼ż𝗲𝗺𝘆 𝗱𝗼ś𝘄𝗶𝗮𝗱𝗰𝘇𝗮ć 𝘁𝗲𝗻 𝗽𝗿𝗼𝗷𝗲𝗸𝘁.
Chcielibyśmy Wam dzisiaj przedstawić nowoczesną kobietę wyzwoloną czyli osobę odważną, pewną siebie, niezależną i samodzielną | 10.10.2023
 
𝗣𝗮𝗻𝗶 𝗝𝗮𝗱𝘄𝗶𝗴𝗮 𝗛𝘂𝘁𝘆𝗿𝗮, z którą udało nam się spotkać w ramach prowadzonego przez nas projektu 𝗜𝗻𝘀𝗽𝗶𝗿𝘂𝗷𝗲! Mimo iż widzieliśmy się już jakiś czas temu to spotkanie z Panią Jadzia Hutyra wciąż w Nas mocno wybrzmiewa a zdaniem podsumowującym cały wywiad może być dewiza, że „𝗧𝗿𝘂𝗱𝗻𝗲 𝗰𝘇𝗮𝘀𝘆 𝘁𝘄𝗼𝗿𝘇𝗮̨ 𝘀𝗶𝗹𝗻𝘆𝗰𝗵 𝗹𝘂𝗱𝘇𝗶, 𝘀𝗶𝗹𝗻𝗶 𝗹𝘂𝗱𝘇𝗶𝗲 𝘁𝘄𝗼𝗿𝘇𝗮̨ 𝗱𝗼𝗯𝗿𝗲 𝗰𝘇𝗮𝘀𝘆…”
𝐶𝑖𝑒𝑠𝑧𝑦𝑚𝑦 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑖 𝑑𝑧𝑖𝑒̨𝑘𝑢𝑗𝑒𝑚𝑦 𝑧𝑎 𝑡𝑎̨ 𝑟𝑜𝑧𝑚𝑜𝑤𝑒̨!
 
Ps. Pani Jadwiga z produkcjami audiowizualnymi niczym prawdziwy jutuber jest też do odnalezienia w serwisie YouTube!
Górale Żywieccy – dudy czy gajdy?
𝗢𝗽𝗿𝗮𝗰𝗼𝘄𝘂𝗷𝗲𝗺𝘆 𝘂𝘁𝘄𝗼𝗿𝘆 𝘇 𝗗𝗼𝗹𝗶𝗻𝘆 𝗦𝗼ł𝘆 𝗶 𝗗𝗼𝗹𝗶𝗻𝘆 𝗞𝗼𝘀𝘇𝗮𝗿𝗮𝘄𝘆
 
Na podstawie przeprowadzonych badań terenowych oraz dostępnych materiałów archiwalnych, opracowaliśmy zbiór 7 utworów pochodzących z Doliny Koszarawy oraz 7 utworów z Doliny Soły.
Pracowaliśmy na podstawie archiwalnych nagrań Stanisława Hulbója z Jeleśni, Jan Jafernika z Sopotni Małej, Karola Byrtka z Pewli Wielkiej, Andrzeja Stańco z Szarego, Czesława Węglarza z Ciśca, zespołu Romanka z Sopotni Małej, Władysławy Gołuch z Mutnego, a także zapisach nutowych znajdujących się w publikacji Józefa Miksia „Pieśni Ludowe Ziemi Żywieckiej”.
 
𝗡𝗮𝗴𝗿𝗮𝗹𝗶𝘀́𝗺𝘆 𝗰𝘇𝘁𝗲𝗿𝗻𝗮𝘀́𝗰𝗶𝗲 𝘂𝘁𝘄𝗼𝗿𝗼́𝘄 𝘇 𝗗𝗼𝗹𝗶𝗻𝘆 𝗞𝗼𝘀𝘇𝗮𝗿𝗮𝘄𝘆 𝗶 𝗗𝗼𝗹𝗶𝗻𝘆 𝗦𝗼ł𝘆.
Na podstawie materiałów archiwalnych, opracowaliśmy zbiór 7 utworów pochodzących z Doliny Koszarawy oraz 7 utworów z Doliny Soły.
Melodie z Doliny Koszarawy w charakterystycznym dla tego subregionu składzie kapeli nagrali:
Marta Matuszna – skrzypce, śpiew
Rafał Bałaś – dudy żywieckie
 
Natomiast melodie z Doliny Soły na skład skrzypce i gajdy nagrali:
Marta Matuszna – skrzypce
Piotr Puszyński – gajdy
 
Skip to content